Wouter Modderkolk is werkzaam als docent economie en lid van de schoolleiding van de Stichtse Vrije School in Zeist, daarnaast is hij als promotieonderzoeker verbonden aan de faculteit bestuurskunde van de Erasmus Universiteit en het lectoraat Waarde(n) van Vrijeschoolonderwijs van de Hogeschool Leiden.
In zijn werk houdt Wouter zich bezig met de spanning tussen wat in onderwijs meetbaar is – zoals examenresultaten en doorstroomcijfers – en wat zich moeilijker laat meten maar er evenzeer toe doet: de vorming van leerlingen tot zelfstandige personen. De rode draad in zijn werk is de zoektocht naar congruentie: tussen wat je beoogt, hoe je het inricht, en wat er werkelijk gebeurt.
Hieronder tref je meer informatie aan over de onderzoeken van Wouter. Mocht u meer informatie willen dan kun u altijd contact met hem opnemen.
Huidig onderzoek
Sinds 2022 voert Wouter promotieonderzoek uit in samenwerking met de Erasmus Universiteit en Rotterdam. Hij wordt hierin begeleid door prof. dr. Menno Fenger, hoogleraar bestuurskunde en dr. Aziza Mayo, directeur onderzoek & ontwikkeling van Stichting NIVOZ.
Scholen in het funderend onderwijs vervullen twee functies: een selectiefunctie (leerlingen sorteren via toetsing en diplomering) en een vormende functie (leerlingen begeleiden in hun ontwikkeling tot zelfstandige personen). Het inspectiekader legt sterke nadruk op meetbare resultaten, waardoor de selectiefunctie systematisch meer gewicht krijgt. Dit roept de vraag op hoe leraren toch kunnen vormgeven aan onderwijs dat verder reikt dan kwalificatie alleen.
Het onderzoek richt zich op het voortgezet onderwijs, waar deze spanning het scherpst is door het Centraal Eindexamen. Het doel is inzicht te bieden in hoe leraren vormgeven aan intentioneel pedagogisch-didactisch handelen: de wisselwerking tussen pedagogische intenties, het ontwerp van onderwijsepisodes en het handelen in de ontmoeting met leerlingen. Omdat leraren niet in isolatie opereren, onderzoekt Wouter ook welke rol professionele ruimte en leiderschap spelen: de condities waarbinnen dit handelen mogelijk wordt of juist onder druk komt te staan.
Via een mixed-methods benadering zijn vragenlijsten afgenomen onder 294 leraren op tien scholen, aangevuld met diepte-interviews, lesobservaties en observaties van vergaderingen. Vrijescholen dienen als casus: zij streven een expliciete vormende opdracht na én opereren binnen het reguliere onderwijsbestel. Die combinatie maakt hen geschikt om de spanning tussen beide functies te onderzoeken.
Het proefschrift wordt naar verwachting in de loop van 2026 verdedigd.
Eerdere onderzoeken
Formatief Handelen
In het verleden heeft Wouter onderzoek gedaan naar het vraagstuk rondom toetsing en beoordeling binnen het vrijeschoolonderwijs. Hij heeft diverse publicaties geschreven over hoe we binnen het vrijeschoolonderwijs vorm kunnen geven aan een toetsbeleid dat past bij de intentie van het vrijeschoolonderwijs. Zijn laatste onderzoek over dit thema vond plaats in de vorm van een leerkring over dit thema samen met leraren en schoolleiders van 9 vrijescholen voor voortgezet onderwijs. Daaruit is een gezamenlijke publicatie gekomen die hier ( pdf, 2.73 MB ) te downloaden is.
Diversiteit en Inclusie
Samen met Jan Jaap Hubeek onderzocht Wouter het vraagstuk rondom diversiteit en inclusie binnen het vrijeschoolonderwijs. Als vrijescholen willen we graag dat jongeren op een volwassen wijze in de wereld komen, waarbij ze steeds een balans weten te houden tussen wat goed is voor hen als individu en wat goed is voor het geheel. Vrijescholen slagen er goed in om leerlingen te laten ervaren dat zij er in hun eigenheid, als uniek persoon en dus ook in hun diversiteit, mogen zijn.
Toch zien we dat slechts een beperkte doelgroep zich voelt aangetrokken tot het antroposofisch gedachtengoed, waaronder de vrijescholen. Wanneer we kijken naar mensen die zich voelen aangetrokken tot de vrijescholen dan zien we dat er met name hoger opgeleide ‘witte’ ouders kiezen voor de vrijeschool voor hun kind. Maar het geheel, de wereld waarmee de leerlingen zich hebben te verbinden, kent natuurlijk een veel grotere diversiteit, zowel in zichtbare –onveranderlijke- kenmerken van mensen zoals geslacht en etniciteit, alsook in onzichtbare kenmerken, zoals normen, waarden, overtuigingen of competenties. De school als oefenplaats voor het leven in de wereld zou daarom ook een plaats moeten zijn waar je als leerling die diversiteit kunt ontmoeten, leren kennen en kunt leren om jezelf daartoe te verhouden. Dat laatste vraagt ook dat schoolgemeenschappen niet alleen een afspiegeling van de samenleving vormen, maar ook een oriëntatie hebben op inclusiviteit. Waar diversiteit ruimte maakt voor en zicht geeft op de verschillen tussen mensen, gaat inclusiviteit over het ontwikkelen van onderlinge verbondenheid ondanks of beter nog, dankzij die verschillen.
De resultaten van het onderzoek zijn in september en oktober 2022 verschenen als podcast. Op deze pagina kun je de podcasts beluisteren.
Curriculum Vitae
Voor Wouter’s CV bekijk zijn LinkedIn pagina
Foto: Michel Verdooren/VO Gids